Trong thế giới trang sức, có rất nhiều các loại đá khác nhau, có loại đắt, loại rẻ, thậm chí có những loại mang giá trị lên tới hàng tỉ đồng. Chính vì lý do đó mà khi mua một món đồ nữ trang bằng đá quý, mọi người luôn băn khoăn về giá trị thật giả, hoặc đây là đá tự nhiên hay nhân tạo.

Cùng với kim cương, đá quý được xem là đồ trang sức có giá trị cực kỳ lớn trên thị trường hiện nay. Những viên đá quý được dùng làm vật trang trí đồng thời cũng được coi là món quà thể hiện tấm lòng thành kính nhất. Vậy làm sao để có thể chọn lựa được những viên đá quý thật mà đảm bảo 100% về tiêu chuẩn.

Để giúp mọi người có cái nhìn tổng quan hơn về việc phân biệt đá quý thật giả, chuyên gia đá quý Lê Ngọc Hải - Chủ tịch Hiệp hội doanh nhân đá quý vàng ngọc trang sức Hà Nội trao đổi với phóng viên báo Một Thế Giới nhằm giúp người mua hoàn toàn có thể tự phân biệt được những viên đá quý.

Chuyên gia đá quý Lê Ngọc Hải

Trước hết, giải thích về khái niệm đá quý, ông Hải cho biết đá quý là một loại đá khác với đá thông thường, vì có độ cứng cao, màu sắc rực rỡ và đặc biệt hiếm hơn các loại đá khác. Còn một viên đá quý hiếm sẽ có độ trong, có thể chiết suất ánh sáng dưới ánh quang phổ mặt trời của thiên nhiên và dưới ánh đèn dạ hội. Khi tiếp xúc với ánh quang phổ, ánh mặt trời, viên đá quý sẽ tạo nên ánh sáng chói chang mà hàng nghìn loại đá khác không có.

Nếu quan sát một viên đá thật thì gần như chắc chắn sẽ có vết như rạn, nứt, vân, tạp chất trong lòng đá, có thể quan sát được bằng mắt thường. Ngoại trừ thạch anh trắng, thạch anh khói, obsidian là những loại đá sạch trơn và có giá thành rất rẻ, còn lại các loại đá khác đều có thể nhận biết bằng cách này. Những chiếc vòng tay hay linh vật phong thủy mà trong vắt không một chút gợn, màu sắc rực rỡ xanh đỏ tím vàng thì nhìn chung đều là hàng dởm.

Tuy nhiên, ông Hải cũng kiến nghị tránh kiểm tra đá quý bằng cách đốt lửa hay dùng hóa chất...Hãy nhờ những chuyên gia về đá quý, kết hợp với một số dụng cụ, máy móc khoa học như máy thử độ cứng, máy đo chiết suất ánh sáng...

Nói về đá quý tự nhiên, vị chuyên gia này chia sẻ: "Đá quý tự nhiên sẽ bị ảnh hưởng bởi lực hút của trái đất tạo thành trục quang học. Nếu nói theo thần học thì nó được tạo ra bởi những quyền năng của thượng đế, tạo ra một cách diệu kỳ mà con người không bao giờ làm theo được tuyệt đối. Với khoa học Mỹ, hiện nay, họ vẫn chưa làm giả được đá quý 100%, nếu làm 10 phần thì chỉ đúng được 9 phần, ví dụ như đạt về hình thể thì mất về độ cứng, đạt về độ cứng thì mất về tỷ trọng...Theo đó, không bao giờ giống được tuyệt đối".

Để biết được loại đá tự nhiên theo ông Hải, hãy quan sát và xem kỹ vì sản phẩm đá quý tự nhiên có đường vân, gãy khúc, tạp chất. Vì là đá tự nhiên nên những lỗi này là hoàn toàn có, nên thử bằng kính lúp hoặc kính hiển vi. Trong khi đó, các sản phẩm nhân tạo thì quá hoàn hảo, thậm chí không có tạp chất nên thành ra đây lại là điểm trừ của sản phẩm này.

Ví dụ như viên agate là quá nhỏ so với thạch anh tím. Do vậy người ta đã tìm ra cách đổ mực lên agate để biến nó thành thạch anh tím. Bằng kỹ thuật mực hiện đại và kỹ thuật của ngành chế tác kim hoàn thì điều đó giờ không quá phức tạp. Vậy làm sao để phân biệt được?

Ông Hải cho biết trước tiên hãy chú ý tới màu sắc, màu đậm từ ngoài vào trong. Nếu viên đá bình thường, màu sắc sẽ hài hòa không quá đậm hoặc nhạt ở một điểm nào đó. Còn nếu các kẽ đá có màu sắc đậm do mực từ thấm vào thì những chỗ này thường đậm màu nhất.

Bên cạnh đó, theo ông Hải, khi mua một món đồ trang sức nào đó, mọi người nên yêu cầu giấy chứng nhận kiểm định sản phẩm. Mỗi loại sản phẩm đều có mã số riêng, khi đó, các trung tâm kiểm định sẽ cho biết thêm về thông số của những viên đá quý như: chủng loại, độ trong, màu sắc... Còn nếu người mua thấy tất cả đều giống nhau thì 90% đó là sản phẩm kiểm định giả.

Đối với những người chưa biết về đá quý, chuyên gia Lê Ngọc Hải cho rằng cần chọn những cửa hàng uy tín, lâu đời. Với thái độ chăm sóc nhiệt tình và tư vấn của họ, người mua sẽ yên tâm về chất lượng các sản phẩm. Những cửa hàng như vậy, họ rất chú ý tới chữ tín cũng như vấn đề hậu mãi luôn đặt lên hàng đầu. Tất nhiên là giá sản phẩm sẽ đi kèm với chất lượng và dịch vụ.

Chia sẻ về thị trường đá quý của Việt Nam hiện nay, chuyên gia Lê Ngọc Hải đánh giá rằng, thị trường vẫn ở phạm vi hẹp, do chưa nhận được sự quan tâm sâu sắc từ các cơ quan quản lý nhà nước về cơ chế chính sách. Theo đó, đã dẫn tới tình trạng nguồn cung khan hiếm và nhập khẩu chủ yếu qua con đường tiểu ngạch. Nếu khai thác trong nước thì người dân và các doanh nghiệp chỉ bán truyền tay một cách tự phát.

"Tuy nhiên, bằng con đường hội chợ thì thương hiệu đá quý của Việt Nam đã tăng hơn trước nhiều. Tôi cũng đã giới thiệu cho nhiều chuyên gia trên thế giới về thương hiệu đá quý Việt Nam và họ đánh giá cao về chất lượng đá quý của Việt Nam. Nhưng họ cho rằng nguồn cung của ta rất ít, chính sách lại chưa cởi mở nên chưa thu hút được nhà đầu tư nước ngoài", chuyên gia Lê Ngọc Hải cho hay.

Tuyết Nhung

Đá quý là những loại có độ cứng đạt từ 8-10 theo thang độ cứng mohs. Trong thiên nhiên có rất nhiều loại đá và mỗi loại có một đặc tính hấp dẫn riêng, thu hút người đam mê đá. Tuy nhiên, không phải loại đá nào cũng được vinh dự đứng vào xếp hạng các loại đá quý tự nhiên ở Việt Nam mà chỉ thuộc nhóm đá bán quý, đá mỹ nghệ...Tên các loại đá quý ở Việt Nam được xướng tên là: Kim cương, hồng ngọc hay còn gọi là ruby, lam ngọc (sapphiare), ngọc lục bảo (Emerald).

Kim cương là loại đá quý nhất và có giá trị nhất, nó có độ cứng tuyệt đối 10/10 trong thang độ cứng độ phản xạ và tán sắc cực kì mạnh tạo ra độ lấp lánh đạt chuẩn mà không một loại đá nào có. Độ giòn của kim cương chỉ đạt ở mức trung bình vì cấu trúc của chúng không đồng nhất nên có thể bị vỡ trong quá trình cẩn thận nếu gây va đập mạnh. Kim cương được hình thành ở những điều kiện ngặt nghèo nhất của thiên nhiên, dưới áp suất lên tới 5 gigapascal và nhiệt độ khoảng 1200 độ C ở độ sâu tới 150km trong lòng Trái Đất. Kim Cương cũng là loại đá có tuổi đời lâu nhất, hình thành từ 1 tỷ đến 3,3 tỷ năm trước.

Mỗi viên Kim Cương đều là tinh hoa mà thiên nhiên sinh ra và ban tặng. Do vậy, để khai thác được kim cương rất khó khăn, chỉ có sức mạnh từ thiên nhiên như núi lửa, động đất mới đẩy kim cương từ độ sâu 150km trong lòng đất lên bề mặt cho con người khai thác. Độ hiếm của kim cương là độc nhất vô nhị. Kim cương chủ yếu nằm ở Châu Phi, Nga, Australia, chưa tìm thấy ở Việt Nam.

2. Ruby và Sapphire

Đứng thứ 2 sau kim cương chính là hai loại đá quý hiếm Ruby và Sapphire. Những oxit nhôm có màu đỏ có tên gọi là Ruby và những oxit có màu sắc còn lại mang tên là Sapphire. Do đó, màu đỏ là màu duy nhất đặc trưng cho Ruby, người ta còn gọi màu sắc độc đáo này là: “máu bồ câu” làm rực rỡ toàn bộ viên đá. Trừ màu sắc trên, các màu sắc còn lại người ta gọi là Saphirre.

Quốc gia có nhiều viên đá ruby đẹp nhất trên thế giới phải kể đến Myanmar. Thế nhưng ở Việt Nam, tại Qùy Châu (Nghệ An) cũng có mỏ ruby đẹp có chất lượng có thể so sánh với mỏ đá ở Myanmar. Lục Yên, Tân Hương thuộc tỉnh Yên Bái cũng là địa danh tìm thấy được lượng ruby này. Sapphire ở nước ta không nhiều, các màu sắc như hồng, xanh đậm, xanh nhạt, vàng được khai thác nhiều ở Úc, Ấn Độ, Myanmar, Campuchia, SRI Lanka, Mỹ.

3. Đá Emeral, Aquamarine, Topaz, Thạch Anh

Đá Emeral còn gọi với cái tên quen thuộc là đá ngọc lục bảo hay lục bảo ngọc, trong thành phần của emerald có một lượng nhỏ của crom hoặc vanadi. Ngọc lục bảo có độ cứng đạt 7.5 - 8 trên thang độ cứng 10 của Mos. Được tìm thấy ở nhiều nơi trên thế giới như: Áo, Colobia, Nga...

Đá quý Aquamarine còn được gọi là ngọc xanh biển, là loại đá có độ cứng cao từ 7.5 – 8 trên thang Mohs và có sự lấp lánh giống như thủy tinh. Ở Việt Nam Aquamarine được tìm thấy ở Vĩnh Phúc và Thanh Hoá.

Topaz còn có tên gọi quen thuộc là hoàng ngọc. Thành phần gồm silicat của nhôm và flo và có độ cứng cao, ánh thủy tinh mạnh, màu sắc đa dạng như vàng, lục, nâu, không màu…chủ yếu được khai thác ở Brazil, Nga, Mehico, Mỹ…Loại đá này tương đối nhiều ở Việt Nam tại các vùng Lâm Đồng, Thanh Hóa.

Thạch anh là một trong các loại đá quý khá được ưa chuộng ở Việt Nam, được cấu tạo bởi một mạng liên tục các tứ diện sillic - oxy, được sử dụng nhiều trong lĩnh vực điện tử và quang học. Thạch anh có màu vàng, pha lê tự nhiên, tím, khói, nâu, hồng…được khai thác nhiều ở Nha Trang, Gia Lai.

Thế giới đá quý là món quà thiên nhiên ban tặng khiến nhiều người muốn chiếm hữu được nó. Ngoài trang sức, đá quý còn được sử dụng trong nghiên cứu và nhiều lĩnh vực khác. Những loại đá quý ở Việt Nam cũng khá phong phú, chủ yếu tập trung khai thác ở miền Trung và Bắc.

Theo Thảo Phạm/Phụ nữ sức khỏe